"Zaopatrzenie ortopedyczne w rozwojowej dysplazji stawu biodrowego  u noworodków."

Artykuł Prof.Dr Med.J.Gekelera - opublikowany w tegorocznym niemieckim magazynie
"Orthopädie-Report Rheumatologie-Traumatologie"

 

 

A.     Anatomopatologa.

Dysplazja, czyli spłycenie i wadliwe uformowanie panewki stawu biodrowego noworodków i związane z tym nieprawidłowe ukształtowanie struktur stawubiodrowego (niestabilność, podwichnięcie i zwichnięcie stawu biodrowego) powstają z powodu nabytej 
w czasie ciąży lub porodu wiotkości aparatu torebkowo-więzadłowego stawu biodrowego. W wielu przypadkach już w kilka tygodni po porodzie poprawia się przynajmniej nabyta na skutek czynników zewnętrznych część tych nieprawidłowości. Jednakże wadliwe ustawienie stawu w pierwszych tygodniach życia może prowadzić do deformacji chrząstki wzrostowej panewki stawu biodrowego i w jej wyniku zaburzyć rozwój struktur kostnych stawu. Obecnie standardem jest wczesne przeprowadzenie diagnostyki stawów biodrowych noworodka i w sytuacji rozpoznania nieprawidłowości zastosowanie odpowiedniego leczenia.

B.     Diagnostyka.

Badanie kliniczne stawu biodrowego noworodka daje ważne wskazówki diagnostyczne. Podstawowym objawem jest zaburzenie odwodzenia w stawie biodrowym, spowodowane nadmiernym napięciem mięśni przywodzicieli. 
W pierwszych 6 tygodniach życia często obecny jest objaw przeskakiwania główki kości udowej w panewce stawu biodrowego (pozytywny objaw Rosera-Ortolaniego). Objaw ten jest wyrazem nieprawidłowego wykształcenia chrzęstnej panewki stawu biodrowego i związanej z tym niestabilności główki kości udowej w panewce.
Nasilona niestabilność wyrażająca się wysuwaniem się główki kości udowej z panewki, skróceniem kończyny, zwiększonym ograniczeniem odwodzenia i dającą sie stwierdzić palpacyjnie niestabilnością wskazują na podwichnięcie lub zwichnięcie stawu biodrowego.

Standardową diagnostyczną metodą wczesnego rozpoznania rozwojowej dysplazji stawu biodrowego jest wprowadzona przez Grafa w 1980r. USG stawu biodrowego noworodków(1). Umożliwia ona obrazowanie i ocenę części chrzęstnych i kostnych stawu biodrowego. 
W zależności od stopnia nasilenia zaburzeń rozwoju stawu biodrowego zaleca się odpowiednie postępowanie terapeutyczne(2). 

C.     Zasady zapobiegania i leczenia

Fizjologiczna pozycja płodu, charakteryzująca się zgięciem w stawie biodrowym 
i kolanowym przyjmowana jest spontanicznie przez noworodka jeszcze przez pewien czas po porodzie i przyczynia się do skrócenia i wzmocnienia aparatu torebkowo-więzadłowego co poprawia stabilność stawu biodrowego. Pozycja ta została nazwana przez Portmanna „fizjologicznym wcześniactwem“ (rys. 1).

akapicie A opisano przypadek wiotkości stawu biodrowego spowodowanego prawdopodobnie ograniczeniem przestrzeni wewnątrzmacicznej. Nieprawidłowo wykształcone stawy biodrowe dziecka wymagają, jak wcześniej wspomniano, ustawienia w pozycji płodowej jeszcze przez pewien czas po narodzeniu. Można zauważyć, że wśród wielu ludów pierwotnych matki noszą noworodki w takiej pozycji jeszcze przez kilka miesięcy po porodzie.

Studia anatomiczne wykazują, że głowa kości udowej znajduje się w optymalnym ustawieniu w panewce stawu w pozycji zgięcia, odwiedzenia i zewnętrznej rotacji.

Biorąc pod uwagę wynik badania ultrasonograficznego stawu biodrowego oparty na kryteriach podanych przez Grafa, zaleca się stosowanie odpowiedniego postępowania terapeutycznego.

W przypadku podwichnięcia lub zwichnięcia stawu biodrowego wskazane jest przeprowadzenie nastawienia stawu (repozycja).
W zależności od stopnia przemieszczenia wewnątrzstawowego można zastosować różne techniki repozycji:

 

1. Spontaniczna repozycja przez odwiedzenie kończyn zgiętych w stawie biodrowym
i kolanowym,
2. Repozycja z zastosowaniem wyciągu ponad głowę tzw. Overhead Traction,
3. Repozycja w narkozie,
4. Repozycja operacyjna.
Po dokonanej repozycji należy ustawić kończyny dolne w pozycji zgięcia, odwiedzenia i rotacji zewnętrznej aby zapewnić warunki do prawidłowego rozwoju elementów chrzestnych stawu. 
W przypadkach opisywanych w punktach 2-4 wskazane jest zastosowanie opatrunku gipsowego. 

U małych pacjentów, u których repozycja spontaniczna daje oczekiwany efekt wskazane jest stosowanie ortez utrzymujących opisane wyżej ustawienie stawów biodrowych a jednocześnie pozwalających na niewielki ruch. Taką ortezą jest opracowana przez 
Prof. Dr med. J.Gekeler’a orteza COXAFLEX.

Orteza COXAFLEX przeznaczona jest do utrzymania stawów biodrowych w pozycji zgięcia, odwiedzenia i rotacji zewnętrznej 
u pacjentów, u których uzyskano prawidłowe nastawienie za pomocą repozycji spontanicznej (3, 4, 5).

Zdjęcia rtg, zamieszczone w publikacji z 1986 roku pochodzą z lat siedemdziesiątych, kiedy to  ultrasonografia nie była jeszcze w użyciu. Ilustrują one, jak niestabilne, dające się spontanicznie nastawić zwichnięcie stawu biodrowego może zostać wyleczone przy pomocy ortezy zgięciowoodwiedzeniowej (rys. 6).

Udoskonalona, nowa orteza COXAFLEX opiera się na opracowanej przed 25 laty metodzie leczniczej. Orteza składa się z części barkowej, która jest połączona z częścią udową, odpowiedzialną za zgięcie i odwiedzenie w stawie biodrowym. COAFLEX utrzymuje stawy biodrowe w fizjologicznym zgięciu od 90 do 100 stopni i odwiedzeniu od 45 do 50 stopni. Taka pozycja zapewnia prawidłowe centrowanie głowy kości udowej w panewce stawu 
i jednocześnie zapobiega ruchom prostowania i przywodzenia kończyn, które nasilają ryzyko zwichnięcia stawu biodrowego. COXAFLEX zapobiega także niefizjologicznej i szkodliwej pozycji żabiej (pozycja Lorenza lub “frog position”) pozwalając na niewielkie ruchy zgięcia 
i rotacji (pierwowzór szyny zgięciowoodwiedzeniowej – rys. 7). 
W leczeniu rozwojowej dysplazji stawu biodrowego bardzo ważne jest wczesne rozpoznanie 
i wczesne rozpoczęcie terapii (rys. 8).
W przypadku wątpliwości dotyczących rozpoznania wskazane są badania kontrolne USG prowadzane w 2-4 tygodniowych odstępach. Długoletnie doświadczenia kliniczne stosowania ortezy COXAFLEX wykazały jej skuteczność w leczeniu rozwojowej dysplazji stawu biodrowego (5, 6). Utrzymywana przez ortezę pozycja zgięcia 
i odwiedzenia powoduje w 
okresie kilku tygodni (bądźmiesięcy u pacjentów z późno rozpoznaną wadą) uzyskanie prawidłowego rozwoju elementów stawu biodrowego (rys. 9)

Wyniki wieloletnich obserwacji dowodzą, że stosowanie ortezy COXAFLEX w pierwszym roku życia dziecka nie niesie ze sobą żadnego ryzyka a prawidłowe, zgodne ze wskazaniami stosowanie pozwala na szybką normalizację wyników sonograficznych 
w ciągu tygodni bądź miesięcy.

 

U pacjentów prawidłowo leczonych z zastosowaniem ortezy COXAFLEX nie wystąpiły 
w żadnym przypadku powikłania takie jak 
utrzymujące się ograniczenie ruchomości stawów biodrowych, zaburzenie ukrwienia głowy kości udowej bądź przykurcze mięśni.

Odwiedza nas 6 gości oraz 0 użytkowników.